RAQAMLASHMAGAN TIL - "O‘LIK" TILDIR!
Bugun o‘zbek tilshunosligi oldida turgan eng muhim vazifa — tilni raqamlashtirish, ya’ni uni sun’iy aql (SA), axborot texnologiyalari va global ilmiy makon uchun to‘liq tayyor til darajasiga olib chiqishdir.
Bu ishni ertaga emas, bugun boshlash lozim. Chunki raqamli model yaratilmas ekan, o‘zbek tili SA, tarjima tizimlari, ovozli interfeyslar va ta’lim platformalarida mavjud bo'lmaydi.
Tilni raqamlashtirish faqat dasturchilar yoki texnik mutaxassislarning ishi emas. Bu — millat tafakkuri, ilmiy salohiyati va madaniy mustaqilligi bilan bog‘liq masala.
Shu sababli bugungi vaziyatda boshqa barcha yo‘nalishdagi ilmiy ishlardan ustun birlamchi strategik yo‘nalish — “O‘zbek tilining raqamli ekotizimini yaratish” bo‘lishi zarur.
Endi har bir dissertatsiya, har bir loyiha, har bir ilmiy tadqiqot tilning raqamli hayotini ta’minlashga xizmat qilishi kerak.
Tilning o‘lmasligi — uning raqamli mavjudligi bilan o‘lchanadi.
๐ Quyida ushbu muammo doirasidagi jahon standartlariga mos 30 ta ilmiy anjuman mavzusi TAVSIYA ETILMOQDA:
๐ป 1.O‘zbek tilining raqamli transformatsiyasi: milliy til resurslaridan sun’iy intellektgacha
๐ 2.Raqamli o‘zbek tili: nazariy asoslar va amaliy modellashtirish yo‘nalishlari
๐งฉ 3.O‘zbek tilining milliy korpusi: tuzilishi, teglash tizimi va raqamli standartlar
๐ค 4.O‘zbek tili uchun sun’iy intellekt modellarini yaratish: imkoniyat va muammolar
๐๏ธ 5.Raqamli o‘zbek tilining leksikografik bazalari va elektron lug‘atlari arxitekturasi
๐๏ธ 6.Nutq texnologiyalari: o‘zbek tili uchun TTS/STT tizimlarini yaratish
โ๏ธ 7.O‘zbek tilining raqamli orfografiyasi va avtomatik imlo tekshiruvi
๐ 8.Avtomatik tarjima tizimlari uchun o‘zbek tilining semantik modellarini yaratish
๐๏ธ 9.Raqamli til siyosati: o‘zbek tili maqomini texnologik himoyalash
๐ฃ๏ธ 10.O‘zbek tili dialektlarini raqamli formatda saqlash va korpusga integratsiyalash
โ๏ธ 11.O‘zbek tili uchun morfologik analizator va sintaktik parserlar yaratish
๐ค 12.Sun’iy intellekt va o‘zbek tili: algoritmik yondashuv va etik muammolar
๐ 13.O‘zbek tilining raqamli semantikasi: WordNet va FrameNet modellarini tatbiq etish
๐ 14.Raqamli leksikografiyada ekvivalentlik, sinonimiya va polisemiyaning ifodalanishi
๐งฎ 15.O‘zbek tili uchun avtomatik tahrir va grammatik tekshirish tizimlari
๐ง 16.O‘zbek tili fonetik korpusi: ovoz, ohang va talaffuzni raqamlashtirish
๐ง 17.Raqamli ta’limda o‘zbek tili: interaktiv testlar va SA asosidagi o‘qitish tizimlari
๐ท๏ธ 18.Terminologik tizimlarni raqamlashtirish va unifikatsiya qilish masalalari
๐ฌ 19.Raqamli o‘zbek tili matnlarida stilistik va pragmatik belgilarning tahlili
๐ 20.Internet tili va o‘zbekcha raqamli kommunikatsiyaning madaniy o‘ziga xosligi
๐งพ 21.Korpus lingvistikasida o‘zbek tilining sintaktik tuzilmasini modellashtirish
๐ 22.Ko‘p tilli raqamli muhitda o‘zbek tilining o‘rni va o‘zaro ta’siri
๐ฅ 23.O‘zbek tili va multimodal korpuslar: matn, audio va video integratsiyasi
โค๏ธ 24.Avtomatik sentiment tahlili va o‘zbek tilida hissiy semantikani modellashtirish
๐ 25.Raqamli tilshunoslikda axborot xavfsizligi va ma’lumotlarni himoyalash
๐ฃ๏ธ 26.O‘zbek tili va sun’iy nutq: ovozli yordamchilar uchun til modeli
๐งฐ 27.O‘zbek tili uchun raqamli data-markaz va lingvistik ma’lumotlar bazasi
๐ชถ 28.Raqamli tarjima va termin tizimlarida milliy identitetni saqlash masalalari
๐๏ธ 29.O‘zbek tili raqamli madaniyatining axborot-estetik o‘lchovlari
๐ 30.O‘zbek tili - 2030: raqamli rivojlanish strategiyasi va global integratsiya yo‘nalishlari
Bu yo‘nalishdagi har bir anjuman nafaqat ilmiy muhokama, balki tilning raqamli hayotini ta'minlovchi real qadam bo‘ladi. Agar bu ishlarni kechiktirsak, o‘zbek tili texnologik jarayonlardan chetda qoladi.
Bugun boshlasak, ertangi sun’iy aql o‘zbekchani ham tushunadigan, gapiradigan va his qiladigan bo‘ladi.
โณ๏ธ Tilni raqamlashtirish - millat kelajagini ta'minlash masalasi.
โณ๏ธ Bugun har bir tadqiqot, har bir dissertatsiya, har bir loyiha shu yo‘lga o'tishi taraqqiyot talabidir.
๐Aziz hamkasblar, kuchimizni "o'tin yorish"ga sarflamaylik!